Kawral am e yumma Salamatu Soh, ka jaaɓi-haaɗtirde Mohammed V, Rabat 2017-09-27

Yumma Salamatu Soh, anndiraaɓe Salamatou Sow, wiɗtotooɗo ka jaaɓi-haaɗtirde Ñamee (NIGER), ɗemɗiyaŋke humpitiiɗo fii Fulfulde e Pulaaku, nodditano tawtoreede e bensondiral mawngal waɗngal ka laamateeri Marok, e nder Saare mawnde nden Rabat Jokkito »

Gonal Fulfulde ndeer gannde kese

Fulfulde e gannde kese, ko tiitoonde winndannde nde wiɗtooɓe ɗiɗo (2) misranaaɓe hawtiti winndi, ɓen ngoni : Dr. Aadel Usmaan Imam Ayat, jannginoowo ɗemɗe afrik, to Duɗal Ɗemɗe e Eggo (faculté de Jokkito »

Ciimtol FPU & FPUNA nder Washington: 7, 8 & 9 lewru Morso (July), 2017

Taariika Fulɓe Progressive Union (FPU) ko mojobere daraniinde fiyaakuuji renndo e pinal. Ko e hitaande 1966 nde sincaa e nder Sarlon. Innde mayre aranere nden fewndo nde sincaa ko Fullah Youth Organization Jokkito »

Nafitorgol karallaaji kesi fii jannugol Fulfulde

 Gila internet layi, humindiri jamaaji ɗin, wontuno laawol lumbinirngol miijooji e eɓɓooje, maandinirngol jannde e gannde. Ko e ngol laawol kadi yimɓe ɓen waɗti daɗndirde ngaddamaakuuji maɓɓe e finaa-tawaaji maɓɓe, seɓitoriiɗi mulugol. Jokkito »

Miijo: Yahugol njananiri fii ɗaɓɓere e nguu jamaanu hannde!

Fulɓe wi’i: « Mo haylaaki o haylay hoore ». Ndee tiitoonde yahugol njananiri fii ɗaɓɓere e nguu jamaanu hannde no hitti fota fota, teeŋtinii wonande sukaaɓe wontirɓe hiirnaange Afrika (west Africa), sabu yaltugol fii Jokkito »

 

Mawninen fii Taali men, ñannde noogay maarasi, ñalaande mawninirnde Taali

Sakiraaɓe teddduɓe,
Gila e hitaande 2004 nden, winndere nden fof halduno fotti suɓii ñalaande noogaas (20) lewru Maarasi (Mbooy) ndun ngam mawningol finaa-tawaa kafaaɗo e aduna on fow, ɗum woni Taali (Contes). E hitaande kala non tiitoonde suɓete e innde ñalaande nden, hikka 2014 on, ko ndee tiitoonde suɓaa « Monstres et Dragons », hiɗen gasa firirde ɗum « Sari e Bono » wano woowiraa non ka men.

Tippude e ɗum, hiɗen tawta winndere nden e mawningol ndee ñalaande taali, tawde non taali ko ko kafaa e pine. Leñol men ngol (Fulɓe) wano leƴƴi goo kadi Afrik hino alɗiri taali e tinndi. Hay si tawii non ko leñol bee e naamuuuji mun.Taali e Tinndi non, ko mo wallifotaako woodi, kono mo anndaa heɗaaki on alaa.

Yoga e naamuuji men ka taalugol:
Taali ɗin ka men hino heewi hikmaaji, hebbiniraa neediiji, hino jeyaa e majji:

  • Ka udditugol:

Ɗoo e taalol udditaneede, ko maa taho nokkuure hertiinde weƴƴitee (foti non ko ka yaasi walla ka tannde), jamaa on mooɓoo, worɓe e rewɓe, paykoy e mawɓe; ɓee fof ara jooɗoo heɗagol oo taaloowo. Ko ɓuri kon hara leele-wal ngal hino jalbi, yaasi on no deƴƴi…Fow jooɗoo deƴƴa, taaloowo on fuɗɗora ñeeñal e needi, o wowla o fillitoo, o wi’ana-ɓe : « Taali-yoo », ɓe naɓta ɓe jaaboo: « Taalaatee », ɗum fillitee laawi ɗiɗ:

Taaliyoo, taalaatee
Taaliyoo, taalaatee

Ko ɗum saydu Abaccaa firiri ka Farayse:
Histoire, raconte
Histoire, raconte.

Si ɗum feƴƴii, taalol ngol nannganee, ko ɓuri heewude kon ko ɗii konguɗi o fuɗɗorta: « Ko ñannde goo nun », « ko goɗɗo goo nun »

  • Taala Tinndora:

Taalol si welay ko maa ngol jilla e tinndi, tinndi findinayɗi, fensitayɗi laɓɓina piiji, ɓeydora hen pinal e faamu. Ko ɗoo mi annditata Alla hilno Moodi Aamas’Soh Gine ka taali e tinndi e haala pulaar (juma kala ka rajoo Gine).Mo feccii taalol makko ngol ɗiɗi, o taway feccere ɗimmire nden fow ko tinndi. Ko non nde no taalee hara fow no heɗii, hay e gooto wowlataa si wanaa nde lamndal joli.

Tuma taalol ngol timmata, tawa nokku on deeƴƴiino hok, nana no wi”e: “ɓeydanee en”, hakka ko foti.

  • Taletaake ñalorma?

Hino tawaa e ko anndaa ka men, wonde taaletaake ñalorma, taali ko jemma, mo taalay ko yo waalo, e ko nanndi e mum. Ko woni fii ɗum hara?

Mo junnii miijo, o ardinii tasakuyee, o taway faandaare taalirgol jemma ngol ko e hikma waɗiraa, wanaa si tawii hara ɗum ko ko harmi. Ko tawde tun hari ɓaawo ɗoo, ko e remuru ndun jamaa men on wuuruno, kono remiraa woo heege daɗirta e koɗeeli ɗin.Remugol non ko ñalorma wanaa jemma, taali le yaadataa e remuru.

Ko ɗum waɗi si ɓe haɗi taalirgol ñalorma ngol ngam hilnagol remuru ndun, hara ko jemma on taaliroytee nde fow arti fowtii, tawa no woodi no dawiree ka ngesa.

Seedee mun, Aamas’Soh waɗtuno taalirde ñalorma ka rajooji gine ado o faataade, si ɗum daganooki, o waɗataano. Awa taali ko leere kala, tuma kala e saa’I kala.

Mi salminii on.

Kuɗol: Tafsir BALDE

Mo Misiide Network

www.misiide.net  

ar.www.misiide.net

Rokku miijo (coment)

%d blogueurs aiment cette page :