Gonal Fulfulde ndeer gannde kese

Fulfulde e gannde kese, ko tiitoonde winndannde nde wiɗtooɓe ɗiɗo (2) misranaaɓe hawtiti winndi, ɓen ngoni : Dr. Aadel Usmaan Imam Ayat, jannginoowo ɗemɗe afrik, to Duɗal Ɗemɗe e Eggo (faculté de Jokkito »

Ciimtol FPU & FPUNA nder Washington: 7, 8 & 9 lewru Morso (July), 2017

Taariika Fulɓe Progressive Union (FPU) ko mojobere daraniinde fiyaakuuji renndo e pinal. Ko e hitaande 1966 nde sincaa e nder Sarlon. Innde mayre aranere nden fewndo nde sincaa ko Fullah Youth Organization Jokkito »

Nafitorgol karallaaji kesi fii jannugol Fulfulde

 Gila internet layi, humindiri jamaaji ɗin, wontuno laawol lumbinirngol miijooji e eɓɓooje, maandinirngol jannde e gannde. Ko e ngol laawol kadi yimɓe ɓen waɗti daɗndirde ngaddamaakuuji maɓɓe e finaa-tawaaji maɓɓe, seɓitoriiɗi mulugol. Jokkito »

Miijo: Yahugol njananiri fii ɗaɓɓere e nguu jamaanu hannde!

Fulɓe wi’i: « Mo haylaaki o haylay hoore ». Ndee tiitoonde yahugol njananiri fii ɗaɓɓere e nguu jamaanu hannde no hitti fota fota, teeŋtinii wonande sukaaɓe wontirɓe hiirnaange Afrika (west Africa), sabu yaltugol fii Jokkito »

Fulɓe e Luumol nder Najeeriya

Joomirawo waddii jamanu ko halli to Fulɓe Najeeriya: Na’i amen keeñi. Iyaalu ɗuuɗi. Ko ɗuuɗi nder sukaaɓe amen accii durngol ngam na’i keppaama – ɓe ngalaa ilmu, ɓe ngalaa sanaa’a, faa woɓɓe Jokkito »

 

Maasina

Banndiraaɓe tedduɓe, annduɓe daartol (taariika) leñol men njuppii gannde mumen he daartol Maasina nokku ɗo Fulɓe ngaskitintoo iwdi mumen, ɓe nganndinii en Maasina lolluɗo ganndaaɗo oo woni ko ngenndi Mali, ɓe toɗɗii ɗo Maasina woni he ngenndi Mali hannde, ɓe mbii : « Woni tunndu « région » Mooɓti hannde nduu, ngam ko Mooɓti woni laamorgo Maasina« .
 

Tunndu Mooɓti to senngo nano haaɗti ko he tunndu Tummbukutu, woni hirnaange mayru ko tunndu Segu, woni ñaamo hirnaange mayru ko tunndu Sikasoo, woni ñaamo fuɗnaange mayru ko ngenndi Burkinaa-Fasoo.
 

Kadi enen nganndi ko he oo nokku joomanndu « Empire » Fulɓe darnaa he hitaande 1820, sosi (feŋngi) oo joomanndu ko Seeku Aamadu.
 

Kono ganndo men bi’eteeɗo Ibrahiima Caw, wii : « ko goonga Maasina hannde oo woni ko he nganndi Mali, kono Maasina ɓooyɗo oo ko adii ferngo wonnoo ko he ngenndi Muritani he tunndu Taagan « Tagant ».

Musidɓe tedduɓe, enen ñaagii ɓee men daartiyankooɓe nde ɓe laɓɓitinanta en ɗee laɓnde :

1) Ɓe mbii ko Mooɓti woni laamorgo Maasina hannde, jooni hol ko Hamdallaay woni hannde he Maasina?  kadi mino yiɗi anndude mbele Seeku Aamadu hoɗiino he Mooɓti?

2) Daartiyankooɓe wiiɓe Maasina ɓooyɗo oo wonnoo ko he ngenndi Muritani he tunndu « région » Taagaan « Tagant » mbele haa hannde oon nokku ina waɗi Fulɓe?

Setodiiɓe ganndal, mino on ñaagii nde mbinndoton daartol Maasina he ɗemngal men, mbele ɓiɗɓe leñol men ina naftoroo, ɓayri enen nganndi kala ko winndaa he ɗemngal Faransee fulde ɗum he ɗemngal Anngel maa ɗemɗe Oropnaaje ɗee ina newii, tee anndude en daartol Maasina ko huunde waɗɗiinde en.

Tijjaani Mbaalo.

Rokku miijo (coment)

%d blogueurs aiment cette page :